Pauline Vos (40), aio bij de faculteit Toegepaste Onderwijskunde, woonde van 1995 tot 1998 in Zimbabwe. Vandaag (woensdag) geeft zij om 19.30 in de filmzaal van de Vestingbar een lezing over 'Homoseksualiteit in Zimbabwe', op uitnodiging van SPE en HoBiHe.
Pauline Vos studeerde wiskunde in Amsterdam en woonde van 1995 tot 1998 in Zimbabwe, waar zij wiskundeleraren opleidde aan een hbo-instelling. Daarvoor was zij werkzaam in het Nederlandse wiskundeonderwijs en momenteel doet zij als aio bij TO onderzoek naar wiskundeonderwijs.
De situatie is dus buitengewoon ernstig en bedreigend voor seksuele minderheden in Zimbabwe?
'Ja en nee. Bepaalde sexuele handelingen, zoals anale sex, zijn zelfs bij wet verboden, op grond van 'onzedelijkheid'. Maar dat geldt voor homo's en hetero's. Het homo-zijn is op zich niet verboden. Als je dat niet al te expliciet maakt, dan kan er vrij veel. Het is wel een probleem, dat veel mensen in zo'n arm land weinig privacy hebben. Ze wonen vaak met acht man op een kamer. Als je wilt vrijen moet dat vaker achter een boom of in een auto gebeuren. Wie dan betrapt wordt kan een boete of gevangenisstraf krijgen en loopt het risico dat zijn naam op de voorpagina van de plaatselijke krant wordt gepubliceerd.
'Maar ik wil benadrukken dat het niet alleen maar eng is in dat land. In de Zimbabwaanse cultuur zijn mannen vaak lichamelijk heel close met elkaar, ook als ze niet homoseksueel zijn. De directeur en onderdirecteur van mijn school daar, liepen bijvoorbeeld hand in hand te overleggen. Dat is daar heel normaal.'
Als 'Monique Wolterbeek' schreef je voor het COC-blad 'XL' artikelen over je waarnemingen en ervaringen in Zimbabwe. Waarom onder een pseudoniem?
'Ik ging in 1995 als lesbische vrouw naar Zimbabwe, net op een moment dat er veel te doen was over de arrestatie van een aantal homo's. President Mugabe had weer een paar vreselijke uitspraken over homoseksualiteit gedaan, onder meer in het bijzijn van minister Pronk. De situatie leek toen vrij eng. Toen ik vlak daarna die artikelen schreef, leek het me veiliger om dat eerst maar eens onder een pseudoniem te doen. Later bleek dat allemaal niet nodig te zijn.'
Is er zicht op verbetering en op het verdwijnen van die onzedelijkheidswet?
'Ik ben in 1998 vertrokken en sindsdien nog vaak teruggeweest voor vakantie,maar mijn indruk is dat het niet beter wordt. Er is wel een groeiende middenlaag van beter opgeleiden die er anders over denkt, maar men zit nog wel in zijn maag met de oude leiders die er nog steeds zitten. Als er al voorzichtige liberaliseringen komen, zullen die wel eerst op andere gebieden doorgevoerd worden. Zolang die wet er nog is, blijft er veel onzeker, want hij wordt tamelijk willekeurig toegepast.'
Voorafgaand aan de lezing van Pauline Vos wordt de film 'Forbidden Fruit' van de Zimbabwaanse cineaste Susan Maluwa-Bruce vertoond. De rolprent werd in februari van dit jaar bekroond tijdens het filmfestival in Berlijn.
